10 jaar Cultuur Eindhoven: Interview Saskia Lammers

Dit jaar vieren we dat Cultuur Eindhoven 10 jaar bestaat. Een mooi moment om terug te blikken én vooruit te kijken. Daarom spreken we iedere maand iemand die in de afgelopen tien jaar betrokken is geweest bij de stichting. Deze keer: Saskia Lammers, vertrekkend wethouder cultuur, die zowel aan de basis stond van de oprichting als de ontwikkeling van Cultuur Eindhoven van dichtbij meemaakte.



Onafhankelijk, maar juist dichterbij
De oorsprong van Cultuur Eindhoven gaat terug naar 2014, waar Lammers deel uitmaakte van een raadswerkgroep die zich boog over de toekomst van het Eindhovense cultuurbeleid en de oprichting van een onafhankelijk cultuurorgaan. Het idee achter Cultuur Eindhoven was volgens haar niet om afstand te creëren, maar juist om het professioneler te organiseren, gerichter op de lange termijn. “Je wilde niet meer dat de politiek op detailniveau over subsidies van individuele organisaties ging. Meer op hoofdlijnen sturen, en een onafhankelijke rol voor een organisatie met veel expertise.” Tegelijkertijd moest die organisatie juist dichter bij de sector staan.
“Onafhankelijker, maar wel met meer gevoel voor wat er speelt. En beter aangesloten op andere financiers en landelijke structuren. Die combinatie is uiteindelijk de kracht gebleken.”

Meer dynamiek in de sector
Een van de belangrijkste veranderingen zat in de introductie van gelaagde subsidieregelingen. “Meerjarige subsidies geven stabiliteit: dat is belangrijk voor onze basisinstellingen,” zegt Lammers. “Daarnaast ontstond er ruimte voor kleinere projecten en makers.” “Een maker kwam er voorheen vaak niet tussen.  Door die gelaagdheid zie je nu veel meer dynamiek, meer diversiteit en ook meer vernieuwing.” Volgens haar heeft dat de sector zichtbaar veranderd. “Er is echt meer zuurstof in het veld gekomen.”

Van losse instellingen naar het grotere geheel
Tien jaar later ziet Lammers een duidelijk verschil in hoe er naar cultuur wordt gekeken.
“Verschillende culturele organisaties zijn gegroeid, sommige hebben ook landelijk steviger voet aan de grond gekregen. Stichting Cultuur brengt meer expertise in de Eindhovense culturele sector en er is een toegankelijke sparringpartner in de stad beschikbaar.”
Maar minstens zo belangrijk vindt ze de verschuiving in de rol van de politiek.
“Het is minder gegaan over individuele instellingen of situaties. We kijken nu veel meer naar het geheel, naar hoe de culturele sector zich ontwikkelt als totale ecosysteem. En hoe de sector een rol van betekenis kan spelen in onze groeiende stad.”

De rol van Cultuur Eindhoven
In die ontwikkeling heeft Cultuur Eindhoven volgens haar een duidelijke positie gevonden. “Ze zijn echt de voelsprieten van de sector. Ze weten wat er speelt en kunnen dat goed vertalen.” Tegelijkertijd veranderde ook de rol van de gemeente.
“Die rollen zijn in de loop der tijd gegroeid en duidelijker geworden. Maar het blijft ook zoeken in een veranderende stad: wie pakt wanneer welke rol?”

Het zit ook in de kleine dingen
Naast de grote lijnen ziet Lammers juist veel waarde in de manier waarop Cultuur Eindhoven verbinding faciliteert. “Ik vind de ontbijtsessies echt een heel mooi voorbeeld. Net als het spreekuur. Die laagdrempeligheid is echt ontzettend belangrijk.”
Ook initiatieven zoals de Cultuurprijs dragen daaraan bij. “Het zit ’m niet alleen in het grote beleid, maar juist in dat continu bouwen aan de sector. Elkaar ontmoeten, kennis delen, toegankelijk zijn.”

Een volgende fase voor de stad
Volgens Lammers staat Eindhoven inmiddels op een nieuw punt.
“De stad groeit, en de sector groeit mee. Nu is het moment om groter te denken en te doen.” Dat betekent ook vooruitkijken naar langere termijnen, bijvoorbeeld als het gaat om culturele voorzieningen en gebiedsontwikkeling. “Daar liggen kansen, maar ook uitdagingen. Zeker in hoe je samenwerkt en tegelijkertijd die onafhankelijkheid bewaakt.”
Volgens haar wordt juist in die samenwerking steeds meer zichtbaar wat de stad in huis heeft. De landelijke opening van het culturele seizoen DE OPENING, die dit jaar in Eindhoven plaatsvindt, is daar een goed voorbeeld van. “Dat zijn momenten waarop alles samenkomt. Waarin je kunt laten zien wat je in huis hebt, groot en klein. Maar het lukt alleen als je dat samendoet: als stad, sector en partners.”

Samen optrekken
Die samenwerking ziet ze ook als een kracht richting de toekomst. “Richting Den Haag kun je samen nog meer bereiken. Gemeente en Cultuur Eindhoven kunnen elkaar daarin versterken, wat nu ook zeker al gebeurt.” Ook lokaal is dat belangrijk: “Bij gebiedsontwikkeling wil je dat culture expertise vanaf de start meegenomen wordt. Daar hebben we nog stappen in te zetten, maar dat gaat al stukken beter dan in het begin.”

“Het is nooit af”
Na haar periode als wethouder kijkt Lammers met trots, maar ook verwachtingsvol terug.
“Je ziet hoeveel er gebeurt en hoeveel potentie er is. Tegelijkertijd is er volgens haar geen eindpunt. “Het is nooit af. Je blijft bouwen. Ik hoop dat we de basis echt hebben versterkt en dat dat door blijft groeien.”
Voor de toekomst heeft ze een duidelijke boodschap. “Denk groter. Bouw met elkaar. Iedereen vanuit z’n eigen rol.” Maar ze benadrukt ook het belang van stap voor stap blijven bouwen. “Je wil altijd meer dan er kan. Dus je moet goede keuzes maken en door blijven bouwen.” En misschien wel het belangrijkste: “Laat je dromen niet los. Zoek elkaar op, werk samen: ook buiten je eigen grenzen.” Ze glimlacht: “En hoe mooi zou het zijn als we over tien jaar weer zo’n opening van het culturele seizoen kunnen laten zien met nog meer organisaties, activiteiten en kwaliteit.