10 jaar Cultuur Eindhoven: Interview met Tanja Mlaker

Cultuur Eindhoven bestaat dit jaar 10 jaar. Ter gelegenheid van dit jubileum spreken we mensen die de afgelopen tien jaar hebben bijgedragen aan het culturele leven in Eindhoven. Dit keer spreken we met Tanja Mlaker. Als directeur stond zij aan de basis van Cultuur Eindhoven en gaf zij de organisatie de afgelopen tien jaar vorm. Nu zij afscheid neemt, blikken we terug op een decennium Cultuur Eindhoven met iemand die de ontwikkeling van dichtbij heeft meegemaakt én mede vormgegeven.

Wie terugkijkt op tien jaar Cultuur Eindhoven, kijkt ook naar tien jaar cultuurontwikkeling in Eindhoven. Van de oprichting van een nieuw fonds en een nieuwe werkwijze tot een groeiende culturele sector met meer makers, meer samenwerkingen en een steeds sterkere landelijke positie. Voor Tanja Mlaker draait die ontwikkeling uiteindelijk om iets heel eenvoudigs: vertrouwen.



Een fonds, maar ook een vriend
Als Tanja terugkijkt op de beginjaren van Cultuur Eindhoven, denkt ze niet als eerste aan beleidsplannen of subsidieregelingen. "Ik heb vanaf het begin heel bewust veel energie gestoken in de vraag hoe we ons als Cultuur Eindhoven wilden positioneren ten opzichte van de sector." Als fonds krijgt een organisatie immers niet alleen te maken met positieve reacties. "Je wijst ook aanvragen af en brengt soms teleurstellende boodschappen. De vraag was: hoe kun je dan toch toegankelijk, betrokken en vriendelijk blijven?" Dat leidde tot een uitgangspunt dat nog steeds herkenbaar is in de organisatie. "Ik wilde dat we voor de sector een kritische vriend zouden zijn.”

Duidelijkheid en vertrouwen
De grootste uitdaging zat volgens Tanja in de eerste jaren. "Cultuur Eindhoven was als idee uitgewerkt op papier. Maar hoe zorg je ervoor dat mensen begrijpen wat je doet, waar je voor staat en wat ze van je kunnen verwachten?" De focus lag daarom op duidelijkheid en transparantie. "In een vriendschap moet je alles tegen elkaar kunnen zeggen. Ook als dat soms schuurt." Dat betekende volgens haar eerlijk zijn, consequent blijven en grenzen durven stellen. "Een nee is een nee. Maar ik moet wel goed kunnen uitleggen waarom. Misschien is dat niet prettig, maar het moet wel eerlijk zijn." Tegelijkertijd bleef er altijd aandacht voor de menselijke kant. "Je kunt ook erkennen dat iets ingewikkeld of pijnlijk is en daarbij empathie tonen."

De bevestiging kwam in 2019
Hoewel Cultuur Eindhoven in de eerste jaren vaak werd omschreven als een experiment, twijfelde Tanja zelf nooit aan het idee. "Ik had vanaf het begin het gevoel dat dit kon werken. Anders was ik er niet aan begonnen." Wel voelde ze de spanning in de omgeving. "De eerste drie jaar hoorden we voortdurend: dit is een experiment." De echte bevestiging kwam volgens haar met de eerste evaluatie in 2019. "Toen kregen we formeel bevestigd dat meerdere partijen vonden dat het goed werkte. Dat was een belangrijk moment."

Een sector in beweging
Waar Tanja het meest trots op is? Dat blijkt lastig terug te brengen tot één antwoord. Allereerst noemt ze de organisatie zelf. "Ik ben trots dat er nu een stevige organisatie staat met een deskundig en gemotiveerd team." Maar minstens zo belangrijk vindt ze de relatie met de culturele sector. "Het vertrouwen dat makers en organisaties ons geven, blijft bijzonder. Dat mensen al in een pril stadium hun ideeën met ons delen en met ons willen sparren, zie ik echt als een privilege." Daarnaast kijkt ze met trots naar de ontwikkeling van het culturele landschap in Eindhoven. Toen Cultuur Eindhoven begon, ontvingen ongeveer 36 à 37 culturele organisaties subsidie van de gemeente. Inmiddels ziet de sector er volgens haar fundamenteel anders uit. "Als je een kaart zou tekenen van 2016 en van 2026, dan zie je een enorm verschil: meer mensen, meer plekken, meer professionaliteit, meer samenwerking en meer uitwisseling."

De impact van het grotere geheel
Volgens Tanja is de impact van Cultuur Eindhoven het duidelijkst zichtbaar in die ontwikkeling van de sector. "De dynamiek is groter geworden. Er gebeurt meer."
Ze noemt evenementen als DE OPENING als zichtbaar voorbeeld van die culturele rijkdom. Maar minstens zo belangrijk vindt ze iets wat minder zichtbaar is. "We zijn erin geslaagd om het gesprek vaker over het grotere geheel te voeren." Waar discussies vroeger vaker gingen over individuele instellingen, wordt nu vooral gekeken naar de ontwikkeling van het culturele ecosysteem als geheel. "Dat was in het begin een van de grootste uitdagingen."

Leren van makers
In tien jaar tijd voerde Tanja duizenden gesprekken met makers, kunstenaars en culturele organisaties. Wat zij daarvan heeft geleerd? "Dat het oké is om heel gedreven één doel na te streven en tegelijkertijd flexibel te blijven." Volgens haar zit juist in die combinatie de kracht van veel succesvolle makers en organisaties. "De mooiste voorbeelden hebben een duidelijke ambitie, maar zijn ook bereid om iets anders te proberen als iets niet werkt." Ze glimlacht. "Eigenlijk kun je Cultuur Eindhoven ook zo omschrijven."

Na tien jaar een nieuw hoofdstuk
Na tien jaar als directeur van Cultuur Eindhoven breekt voor Tanja een nieuwe fase aan. Terugkijkend overheerst vooral trots op wat er samen is opgebouwd. Op de organisatie die er nu staat, op het vertrouwen dat is opgebouwd met de sector en op de ontwikkeling van het culturele landschap in Eindhoven. Maar loslaten blijkt ook niet vanzelfsprekend. Op de vraag wat ze het meest gaat missen, hoeft Tanja niet lang na te denken. "De mensen." De ontmoetingen, gesprekken en uitwisselingen vormen voor haar de kern van het werk. "Die enorme variëteit aan makers en organisaties ga ik echt missen." Wat ze níét gaat missen? "De kantoorfiets en treinvertragingen, maar dat is ook echt het enige."

Robuustheid voor de toekomst
Voor de komende tien jaar heeft Tanja een duidelijke wens voor Cultuur Eindhoven.
"Ik wens de organisatie robuustheid toe." Volgens haar is er nog veel potentieel om meer te betekenen voor de sector. "Er zit nog veel ruimte om verder te groeien. Niet alleen in de relatie met de culturele sector en de gemeente, maar ook in de verbinding met andere partners en stakeholders." Dat potentieel kan volgens haar nog beter worden benut als de organisatie over meer middelen beschikt. De basis is er, benadrukt ze. "Ik hoop dat Cultuur Eindhoven die positie verder weet te benutten."

Een moment voor de tijdcapsule
Als ze één moment uit de afgelopen tien jaar zou mogen bewaren voor de toekomst, moet ze lang nadenken. “Mag ik er echt maar eentje? Het zijn er zoveel!  Dan kies ik voor de opening van DE OPENING." Voor haar kwam op dat moment alles samen.
"Daar kwamen heel veel lijnen bij elkaar." Misschien is dat ook een mooie samenvatting van tien jaar Cultuur Eindhoven: een organisatie die mensen, ideeën en ambities bij elkaar heeft gebracht. En die daarmee heeft geholpen om cultuur in Eindhoven sterker en veelzijdiger te maken.