10 jaar Cultuur Eindhoven: interview met Niek Traa van The Ruggeds

Cultuur Eindhoven bestaat dit jaar 10 jaar. Ter gelegenheid van dit jubileum spreken we mensen die de afgelopen tien jaar hebben bijgedragen aan het culturele leven in Eindhoven. Dit keer is dat Niek Traa, medeoprichter van The Ruggeds.



Wat begon als een groep vrienden met een gedeelde liefde voor breaking groeide uit tot een internationaal gerenommeerd collectief. The Ruggeds veroverden wereldtitels, stonden op internationale podia en maakten succesvolle theatervoorstellingen. In de ruim twintig jaar dat de groep bestaat, groeide ook hun rol binnen de Eindhovense culturele sector. Toch blijft Eindhoven voor hen de thuisbasis. Niek blikt terug op tien jaar groei, de ontwikkeling van de urban scene en het belang van ruimte voor nieuwe generaties makers.

Van battlevloer naar theater
Als Niek terugkijkt op de afgelopen tien jaar, is het moeilijk om één hoogtepunt aan te wijzen. "Er is gewoon te veel gebeurd." De lijst is indrukwekkend. The Ruggeds wonnen tweemaal Battle of the Year, groeiden uit tot wereldkampioenen, deden mee aan het Amerikaanse televisieprogramma World of Dance en maakten verschillende succesvolle theatervoorstellingen. Voor Niek markeerde vooral de stap naar het theater een belangrijk moment: "In 2015 maakten we onze eerste theatershow en in 2016 en 2017 gingen we voor het eerst op tournee met Adrenaline. Dat was echt een grote stap voor ons." Juist de combinatie van alles wat The Ruggeds doen, maakt hem trots: "We hebben altijd meerdere werelden gecombineerd. Van battles tot theater, van evenementen tot communityprojecten. Die mix maakt ons wie we zijn."
Persoonlijk noemt hij het tweemaal winnen van Battle of the Year als een van zijn grootste hoogtepunten als danser: "Dat was voor mij echt een bevestiging van wat we met elkaar hebben opgebouwd. De eerste keer winnen was wel mooi en met de tweede keer weet je zeker dat het niet per ongeluk was. "

Een nieuwe generatie staat op
Inmiddels bevindt The Ruggeds zich in een nieuwe fase. "Ik word 39 dit jaar. Dan merk je dat dingen veranderen en dat je lichaam als danser niet alles meer kan." Waar vroeger alles draaide om zelf optreden, verschuift de aandacht langzaam naar het doorgeven van kennis en ervaring. "We kijken steeds meer naar wat we voor de community kunnen betekenen." Volgens Niek is dat ook hard nodig. "Er loopt veel jong talent rond. We hebben nu een generatie die op wereldniveau mee kan draaien." Na een periode waarin er minder lessen en activiteiten waren, wordt daar nu opnieuw op ingezet. "Nu we weer een ruimte hebben zijn we opnieuw begonnen met lessen en momenten waarop jonge dansers samen kunnen komen. Daardoor kunnen we weer bouwen aan een nieuwe generatie. Dat voelt heel belangrijk."

Cultuur dichter bij de makers
Niek maakte de overgang van gemeentelijke subsidieverlening naar Cultuur Eindhoven van dichtbij mee. "Ik ben destijds betrokken geweest bij gesprekken over het nieuwe beleid." Voor culturele makers bracht die verandering volgens hem veel voordelen. "Je praat nu met mensen die begrijpen waar het over gaat. Dat werkt gewoon fijner." Volgens Niek gaat het daarbij niet alleen om het beoordelen van subsidieaanvragen. "Er zit kennis en expertise. Je hoeft niet eerst uit te leggen waarom iets relevant is of hoe een bepaalde scene werkt. Dat voorkomt een hoop ruis." Ook waardeert hij de grotere afstand tussen cultuurbeleid en politieke wisselingen. "Het is prettig om met een partij te werken die niet direct meebeweegt met politieke grillen. Dat geeft rust."
Volgens Niek heeft Cultuur Eindhoven bovendien geholpen om cultuur zichtbaarder te maken. "Je merkt dat Cultuur Eindhoven zich echt hard maakt voor cultuur. Dat zie je bijvoorbeeld terug in de Cultuurprijs. Mensen vinden het mooi dat makers in het zonnetje worden gezet. Die erkenning doet iets."

Meer makers, meer mogelijkheden
In de afgelopen tien jaar zag Niek het culturele ecosysteem van Eindhoven veranderen.
"Er zijn steeds meer makers gekomen en er is veel meer variatie." Waar vroeger vooral grotere organisaties zichtbaar waren, ziet hij nu meer ruimte voor kleinere initiatieven en nichegemeenschappen. "Er zijn meer lagen ontstaan in het ecosysteem. Mensen weten elkaar beter te vinden en vinden makkelijker hun eigen plek." Tegelijkertijd ziet hij dat Cultuur Eindhoven zelf een constante factor is gebleven. "Voor mij voelt Cultuur Eindhoven vooral steady. Laagdrempelig, toegankelijk en aanwezig wanneer dat nodig is."

Ruimte blijft essentieel
Over één thema begint Niek direct te praten wanneer het over de toekomst van cultuur gaat: ruimte. Toen The Ruggeds begonnen, moesten ze veel zelf uitzoeken. "Wij hebben alles zelf aangepakt. Daar leer je ook veel van." Tegelijkertijd weet hij uit eigen ervaring hoe belangrijk het is dat makers plekken hebben om samen te komen, te oefenen en zich te ontwikkelen. "Een van de grootste uitdagingen was altijd ruimte. Als maker heb je plekken nodig waar je kunt trainen, experimenteren en elkaar kunt ontmoeten."
Daar maakt hij zich nog steeds hard voor. "Die plekken zijn ontzettend belangrijk voor nieuwe generaties."Tegelijkertijd ziet hij dat regels en procedures cultuur soms onnodig ingewikkeld maken. "Niet alles hoeft zo ingewikkeld te zijn. Soms leggen regels juist beperkingen op aan initiatieven die iets toevoegen aan de stad." Volgens hem wordt de waarde van cultuur nog weleens onderschat. "Cultuur doet iets voor het leven in een stad. Als er straks niks meer te doen is, ben je te laat."

Zaaien voor de toekomst
Waar The Ruggeds over tien jaar staan? Daar heeft Niek geen pasklaar antwoord op.
"Tien jaar is een eeuwigheid." Toch weet hij wel wat hij hoopt. "Ik hoop vooral dat wat we nu aan het zaaien zijn, dan tot bloei komt." Of hij dan nog dagelijks op het podium staat, weet hij niet. "Misschien dans ik nog steeds. Misschien ben ik met iets totaal anders bezig. Maar ik hoop vooral betrokken te blijven bij alle initiatieven die we nu opbouwen."

Een vliegende karatetrap
Wanneer Niek aan Cultuur Eindhoven denkt, schiet één herinnering direct te binnen: de avond waarop The Ruggeds de Cultuurprijs wonnen. "Dat was echt gaaf." Vooral één beeld staat nog op zijn netvlies. "Virgil sprong van het podium af met een karatetrap."
Niek moet lachen. "Dat was wel een mooi moment." Maar die avond stond voor meer dan alleen een prijs. "Het was vooral mooi om die erkenning te krijgen."
Een passend symbool voor een collectief dat al jaren laat zien dat urban culture, theater en community hand in hand kunnen gaan. En dat, ondanks internationale successen, nog altijd stevig geworteld is in Eindhoven.
Mooi toeval misschien: juist nu brengen The Ruggeds opnieuw Adrenaline naar het theater. De voorstelling waarmee tien jaar geleden hun eerste landelijke tour begon en die Niek eerder in het gesprek al noemde als een van de belangrijke mijlpalen in de geschiedenis van het collectief.

Meer The Ruggeds zien?
Adrenaline, de voorstelling waarmee The Ruggeds tien jaar geleden hun eerste landelijke tour maakten, is opnieuw in het theater te zien. Bijvoorbeeld in het Parktheater.